- Қолданушы аты мен парольді дұрыс таңдау

Кемінде 12 таңбадан тұратын, бір үлкен әріп, бір кішкентай әріп, бір сан және бір арнайы белгі кірістірілген құпия кілтті пайдалану – алғашқы қорғаныс деңгейі. Қысқа жолдар жеңіл бұзылыстарға ұшырайды; қате есептеген жағдайда, бір ғана тіркелім арқылы миллиондаған тіркелгіге қол жеткізу мүмкін.

Логинге жазылу кезінде 8‑ден артық символ таңдау, әріптер мен сандарды араластыру, «admin», «user», туған күн сияқты ұқсас мәндерді болдырмау ұсынылады. Құжаттардағы мәліметтерге негізделген тіркелімдер 74 % шабуылдарда алғаш көрінеді.

2023 жылғы Z Data зерттеуіне сәйкес, ұзындық пен әртүрлілік қосылған кезде құпия кілт бұзылу ықтималдығы 92 % дейін азаяды. Сонымен қатар, тіркелімде аздап өзгерістер енгізу (мысалы, әріптер орнына «l» орнына «1» немесе «@» орнына «a») автоматты құралдар арқылы алдын ала табылған шаблондарды болдырмайды.

Қауіпсіздік жүйесін күшейту үшін, екі факторлы аутентификацияны қосымша ретінде енгізу керек. Егер тіркеліммен бірге уақытша код немесе биометрикалық мәліметтерді қолдансаңыз, тексеру процесі үш есе қиындайды.

Электрондық пошта растау қадамдары

Электрондық пошта растау процесін бастау үшін тіркелгіге енгізілген мекен-жайға сілтеме жіберу керек.

Сілтемені ашқанда, браузер жаңа терезеде растау коды немесе токен көрсетіледі.

Кодты көшіріп, тіркелгі парақшасындағы арнайы өріске енгізу қажет.

Кодтың жарамдылық мерзімі 10‑15 минуттай шектелген, сондықтан кешікпей енгізу керек.

Егер сілтеме жұмыс істемесе, поштадағы «Қайта жіберу» батырмасын басып, жаңа растау хаты алуға болады.

Кейде спам бөлімінде хабарлама тар жатыр, сондықтан сол буманы тексеру ұсынылады.

Растау сәтті аяқталғаннан кейін жүйе «Тіркелгі расталған» хабарламасын шығарады, әрі басқа функцияларға өтуге рұқсат береді.

Бірнеше рет қате енгізу шектеулі; тоқтату қажет болса, тіркелгі параметрлерінде растауды қайта бастауға болады.

Телефон нөмірін тіркеу және SMS кодын енгізу

Нөмірді енгізу өрісінде халықаралық форматты (+7 777 123 4567) пайдалану керек. Плюс таңбасы, код пен нөмір арасына бос орын немесе шегініс енгізілгенде жүйе қабылдамайды. Барлығы 11–12 санды қамтуы тиіс.

SMS коды тек 6 саннан тұрады, қалпына келтірілмей, 300 секунд ішінде жарамды. Уақыт аяқталғаннан кейін жаңа код сұрау талап етіледі.

Код енгізу өрісіне сан ғана рұқсат, әр саннан кейін автоматты түрде келесі ұяшыққа өту орнатылсын. Қате енгізілгенде визуалды ескерту, бірақ өрістің мәні жойылмайды.

Кодты көшіру мүмкіндігі өшірілген жағдайда, қолданушы қолмен теруін қамтамасыз ету керек. Бұл әдіс автоматты шаблондарға қарсы тұруға көмектеседі.

Көңіл бөлу керек: серверге жіберілмей тұрып, https://wavedream.wiki/index.php/User:Pinupincti енгізілген нөмірдің тексеру мәртебесі HTTPS арқылы шифрланады. Қателер журналында тек анонимді идентификаторлар сақталады.

Код енгізуден кейін, сессияның күйін токен арқылы белгілеу ұсынылады, ол 5 минуттан артық болмауы тиіс, сонда қауіпсіздік деңгейі тұрақты қалады.

Қауіпсіздік сұрақтары және екі факторлы аутентификация

Қауіпсіздік сұрақтарына жауап ретінде тек нақты фактілерді енгізіңіз, мысалы, балаңыздың тіркелген туған күні орнына «бұлтты қапшық» сияқты кездейсоқ тіркесті таңдаңыз.

Жеке деректерге негізделген сұрақтарды пайдаланудан аулақ болыңыз: әлеуметтік желілерде орнатылған ақпарат, үй адресі немесе телефон нөмірі тез табылуы мүмкін.

Кездейсоқ жауапты құру үшін үш сөзді комбинацияны қолдануға болады – мысалы, «кіріспелі‑жасыл‑нарық». Бұл комбинацияның сөздік атауында ешқандай мағына жоқ.

Сақтау процесінде жауаптарды біржақты хеш функциясы (SHA‑256, Argon2) арқылы шифрлау ұсынылады, сондықтан серверде ашық көрінбейді.

Екі факторлы аутентификацияны іске қосу үшін Google Authenticator, Authy немесе Microsoft Authenticator секілді TOTP мобильді қосымшаларын жүктеп, QR‑коды арқылы тіркеңіз.

• 
  
• 2023 жылғы зерттеуде 68 % кибершабуылдар MFA (мульти‑факторлы аутентификация) сөндіру арқылы сәтсіз аяқталды.
  
• Тіркелгі иелері OTP кодын 30 секунд ішінде енгізуі керек, себебі кеңейтілген уақыты шабуылға жол береді.
  

Аппараттық токендер (YubiKey, Nitrokey) пайдалануда, 2022 жылы 31 % компаниялар кибершабуылдан толық қорғау деңгейіне жетті.

1. 
   
2. Басқа құрылғыға көшірмелеу үшін қауіпсіз сақтандыру кодтарын (backup codes) PDF‑ке шифрлап, офлайн жерде сақтаңыз.
   
3. Кодтарды ешкіммен бөліспеуден сақтаныңыз, әрбір көшіруде жаңа QR‑коды алу арқылы ескі токенді ажыратыңыз.
   

Сұрақ-жауап:

Қандай символдарды парольде қолдану керек, және олар қауіпсіздікті қалай арттырады?

Қауіпсіз парольде кемінде бір бас әріп, бір кіші әріп, бір сан және арнайы таңба (мысалы, @, #, $) болуы ұсынылады. Мұндай комбинация парольді болжап алу мүмкіндігін азайтады, себебі әртүрлі типтегі таңбалардан құралады. Сонымен қатар, әртүрлі символдардың қолданысы шабуылшылардың автоматты құралдары үшін парольді "күшейту" процесін қиындатуға әкеледі.

Парольдің ұзындығы қандай болуы керек, және неліктен ұзын парольдер қауіпсіз?

Кемінде 12 таңбадан тұратын парольді таңдаңыз. Ұзын парольдер ықтимал комбинация санының экспоненциалды өсуіне себеп болады, сондықтан оны күшпен сындыру (brute‑force) әдісі арқылы табу уақыты өте ұзаққа созылады. Қысқа парольдерге қарағанда, ұзын парольдер шабуылға қарсы тұруда жоғары деңгейде жұмыс істейді.

Бір сайтқа бір парольды ғана қолдану қауіпсіз бе?

Жоқ. Әрбір маңызды онлайн сервис үшін өзіне тән, қайталанбайтын парольді пайдалану ұсынылады. Бір парольды бірнеше сайтта қолдану ақпараттың жиналуына алып келеді: бір аккаунттың паролі бұзылса, басқа барлық аккаунттар да қауіпке ұшырайды. Қауіпсіздік тұрғысынан, әрбір қызметте жеке парольдерді пайдалану және оларды басқару үшін пароль менеджерлерін қолдану тиімді.

Парольді есте сақтау қиын болса, қандай тәсілдерді қолдануға болады?

Парольді есте сақтаудың бірнеше ыңғайлы әдісі бар. Бірінші – еске түсірілетін фраза немесе сөйлемді таңдаңыз, оны әртүрлі символдармен байыту арқылы парольге айналдырыңыз (мысалы, «Менің коттам 2 жылда» → «M3n!gK0t2J!lda»). Екінші – арнайы пароль менеджерлерін орнату арқылы барлық парольдерді шифрланған түрде сақтап, бір шасси (master) паролімен қол жеткізуге болады. Бұл тәсілдер парольді ұмытпауға, сонымен қатар қауіпсіздікті жоғарылатуға көмектеседі.

• 글쓰기

• 수정
• 삭제
• 목록